(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 137

॥ శ్రీః ॥
3.137. అధ్యాయః 137
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
లోమశేన రైభ్యాశ్రమంగతం యుధిష్ఠిరంప్రతి యవక్రీతోపాఖ్యానకథనారంభః ॥ 1 ॥ భరద్వాజపుత్రేణ యవక్రీతేన స్వపితృమిత్రే రైభ్యే తత్పుత్రయోరర్వావసుపరావస్వోశ్చాసూయయా నివైవోపదేశం వేదాధిగమాయ ఇంద్రంప్రతి తపశ్చరణం ॥ 2 ॥ ఇంద్రనివారితేనాపి యవక్రీతేన బలాత్కారేణ తస్మాద్వరగ్రహణం ॥ 3 ॥ భరద్వాజేన లబ్ధవరం యవక్రీతంప్రతి గర్వేణ రైభ్యపీడాప్రతిషేధాయ బాలధ్యుపాఖ్యానకథనం ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

లోమశ ఉవాచ। 3-137-0x(2197)(21108)
ఏషా మధువిలా నామ సమంగా సంప్రకాశతే।
ఏతత్కర్దమిలం నామ భరతస్యాభిషేచనం ॥ 3-137-1(21109)
అలక్ష్ంయా కిల సంయుక్తో వృత్రం హత్వా శచీపతిః।
ఆప్లుతః సర్వపాపేభ్యః సమంగాయాం వ్యముచ్యత ॥ 3-137-2(21110)
ఏతద్వినశనం కుక్షౌ మైనాకస్య నరర్షభ।
అదితిర్యత్రపుత్రార్థం తదన్నమపచత్పురా ॥ 3-137-3(21111)
ఏనం పర్వతరాజానమారుహ్య భరతర్షభాః।
అయశస్యామసంశబ్ద్యామలక్ష్మీం వ్యపనోత్స్యథ ॥ 3-137-4(21112)
ఏతే కనఖలా రాజన్నృషీణాం దయితా నగాః।
ఏషా ప్రకాశతే గంగా యుధిష్ఠిర యశస్వినీ ॥ 3-137-5(21113)
సనత్కుమారో భగవానత్ర సిద్ధిమగాత్పురా।
ఆజమీఢావగాహ్యైనాం సర్వపాపైః ప్రమోక్ష్యసే ॥ 3-137-6(21114)
అపాం హ్రదం చ పుణ్యాఖ్యం భృగుతుందం చ పర్వతం।
తూష్ణీం గంగాం చ కౌంతేయ సానుజః సముపస్పృశ ॥ 3-137-7(21115)
ఆశ్రమః స్థూలశిరసో రమణీయః ప్రకాశతే।
అత్ర మానం చ కౌంతేయ క్రోధం చైవ వివర్జయ ॥ 3-137-8(21116)
ఏష రైభ్యాశ్రమః శ్రీమాన్పాండవేయ ప్రకాశతే।
భారద్వాజో యత్రకవిర్యవక్రీతో వ్యనశ్యత ॥ 3-137-9(21117)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 3-137-10x(2198)
కథం యుక్తోఽభవదృషిర్భరద్వాజః ప్రతాపవాన్।
కిమర్థం చ యవక్రీతః పుత్రోఽనశ్యత వై మునేః ॥ 3-137-10(21118)
ఏతత్సర్వం యథావృత్తం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః।
కర్మభిర్దేవకల్పానాం కీర్త్యమానైర్భృశం రమే ॥ 3-137-11(21119)
లోమశ ఉవాచ। 3-137-12x(2199)
భరద్వాజశ్చ రైభ్యశ్చ సఖాయౌ సంబభూవతుః।
తావూషతురిహాత్యంతం ప్రీయమాణౌ వనాంతరే ॥ 3-137-12(21120)
రైభ్యస్య తు సుతావాస్తామర్వావసుపరావసూ।
ఆసీద్యవక్రీః పుత్రస్తు భరద్వాజస్య భారత ॥ 3-137-13(21121)
రైభ్యో విద్వాన్సహాపత్యస్తపస్వీ చేతరోఽభవత్।
తయోశ్చాప్యతులా ప్రీతిరభవద్భరతర్షభ ॥ 3-137-14(21122)
యవక్రీః పితరం దృష్ట్వా తపస్వినమసత్కృతం।
దృష్ట్వా చ సత్కృతం విప్రై రైభ్యం పుత్రైః సహానఘః ॥ 3-137-15(21123)
పర్యతప్యత తేజస్వీ మన్యునాఽభిపరిప్లుతః।
తపస్తేపే తతో ఘోరం వేదజ్ఞానాయ పాండవ ॥ 3-137-16(21124)
సుసమిద్ధే మహత్యగ్నౌ శరీరముపతాపయన్।
జనయామాస సంతాపమింద్రస్య సుమహాతపాః ॥ 3-137-17(21125)
తత ఇంద్రో యవక్రీతముపగంయ యుధిష్ఠిర।
అబ్రవీత్కస్య హేతోస్త్వమాస్థితస్తప ఉత్తమం ॥ 3-137-18(21126)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-19x(2200)
ద్విజానామనధీతా వై వేదాః సురగణార్చిత।
ప్రతిభాంత్వితి తప్యేహమిదం పరమకం తపః ॥ 3-137-19(21127)
స్వాధ్యాయార్థం సమారంభో మమాయం పాకశాసన।
తపసా జ్ఞాతుమిచ్ఛామి సర్వజ్ఞానాని కౌశిక ॥ 3-137-20(21128)
కాలేన మహతా వేదాః శక్యా గురుముఖాద్విభో।
ప్రాప్తుం తస్మాదయం యత్నః పరమో మే సమాస్థితః ॥ 3-137-21(21129)
ఇంద్ర ఉవాచ। 3-137-22x(2201)
అమార్గ ఏష విప్రర్షే యేన త్వం యాతుమిచ్ఛసి।
కిం విఘాతేన తే విప్ర గచ్ఛాధీహి గురోర్ముఖాత్ ॥ 3-137-22(21130)
లోమశ ఉవాచ। 3-137-23x(2202)
ఏవముక్త్వా గతః శక్రో యవక్రీరపి భారత।
భూయ ఏవాకరోద్యత్నం తపస్యమితవిక్రమః ॥ 3-137-23(21131)
ఘోరేణ తపసా రాజంస్తప్యమానో మహత్తపః।
సంతాపయామాస భృశం దేవేంద్రమితి నః శ్రుతం ॥ 3-137-24(21132)
తం తథా తప్యమానం తు తపస్తీవ్రం మహామునిం।
ఉపేత్య బలభిద్దేవో వారయామాస వై పునః ॥ 3-137-25(21133)
అశక్యోఽర్థః సమారబ్ధో నైతద్బుద్ధికృతం తవ।
ప్రతిభాస్యంతి వై వేదాస్తవ చైవ పితుశ్చ తే ॥ 3-137-26(21134)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-27x(2203)
న చైతదేవం క్రియతే దేవరాజసమీప్సితం।
మహతా నియమేనాహం తప్స్యే ఘోరతరం తపః ॥ 3-137-27(21135)
సమిద్ధేఽగ్నావుపకృత్యాంగమంగం
హోష్యామి వా మఘవంస్తన్నిబోధ।
యద్యేతదేవం న కరోషి కామం
మమేప్సితం దేవరాజేహ సర్వం ॥ 3-137-28(21136)
లోమశ ఉవాచ। 3-137-29x(2204)
నిశ్చయం తమభిజ్ఞాయ మునేస్తస్య మహాత్మనః।
ప్రతివారణహేత్వర్థం బుద్ధ్యా సంచింత్య బుద్ధిమాన్ ॥ 3-137-29(21137)
తత ఇంద్రోఽకరోద్రూపం బ్రాహ్మణస్య తపస్వినః।
అనేకశతవర్షస్య దుర్బలస్య సయక్ష్మణః ॥ 3-137-30(21138)
యవక్రీతస్య యత్తీర్థముచితం శైచకర్మణి।
భాగీరథ్యాం తత్ర సేతుం వాలుకాభిశ్చకార సః ॥ 3-137-31(21139)
యదాఽస్య వదతో వాక్యం న స చక్రే ద్విజోత్తమః।
వాలుకాభిస్తతః శక్రో గంగాం సమభిపూరయన్ ॥ 3-137-32(21140)
వాలుకాముష్టిమనిశం భాగీరథ్యాం వ్యసర్జయత్।
స్నాతుమభ్యాగతం శక్రో యవక్రీతమదర్శయత్ ॥ 3-137-33(21141)
తం దదర్శ యవక్రీతో యత్నవంతం నిబంధనే।
ప్రహసంశ్చాబ్రవీద్వాక్యమిదం స మునిపుంగవః ॥ 3-137-34(21142)
కిమిదం వర్తతే బ్రహ్మన్కించ తే హ చికీర్షితం।
అతీవ హి మహాన్యత్నః క్రియతేఽయం నిరర్థకః ॥ 3-137-35(21143)
ఇంద్ర ఉవాచ। 3-137-36x(2205)
బంధిష్యే సేతునా గంగాం సుఖః పంథా భవిష్యతి।
క్లిశ్యతే హి జనస్తాత తరమాణః పునఃపునః ॥ 3-137-36(21144)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-37x(2206)
నాయం శక్యస్త్వయా బద్ధుం మహానోఘస్తపోధన।
అశక్యాద్వినివర్తస్వ శక్యమర్థం సమారభ ॥ 3-137-37(21145)
ఇంద్ర ఉవాచ। 3-137-38x(2207)
యథైవ భవతా చేద తపో వేదార్థముద్యతం।
అశక్యం తద్వదస్మాభిరయం భారః సమాహితః ॥ 3-137-38(21146)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-39x(2208)
యథా తవ నిరర్థోఽయమారంభస్త్రిదశేశ్వర।
తథా యది మమాపీదం మన్యసే పాకశాసన ॥ 3-137-39(21147)
క్రియతాం యద్భవేచ్ఛక్యం త్వయా సురగణేశ్వర।
వరాంశ్చ మే ప్రయచ్ఛాన్యాసన్యైర్విద్వాన్భవితాస్ంయహం ॥ 3-137-40(21148)
లోమశ ఉవాచ। 3-137-41x(2209)
తస్మై ప్రాదాద్వరానింద్ర ఉక్తవాన్యాన్మహాతపాః।
ప్రతిభాస్యంతి తే వేదాః పిత్రా సహ యథేప్సితాః ॥ 3-137-41(21149)
యచ్చాన్యత్కాంక్షసే కామం యవక్రీర్గంయతామితి।
స లబ్ధకామ పితరం సమేత్యాథేదమబ్రవీత్ ॥ 3-137-42(21150)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-43x(2210)
ప్రతిభాస్యంతి వై వేదా మమ తాతస్య చోభయోః।
అపి చాన్యాన్భవిష్యావో వరా లబ్ధాస్తథా మయా ॥ 3-137-43(21151)
భరద్వాజ ఉవాచ। 3-137-44x(2211)
దర్పస్తే భవితా తాత వరాఁల్లబ్ధ్వా యథేప్సితాన్।
స దర్పపర్ణః కృపణః క్షిప్రమేవ వినంక్ష్యసి ॥ 3-137-44(21152)
అత్రాప్యుదాహరంతీమా గాథా దేవైరుదాహృతాః।
మునిరాసీత్పురా పుత్ర బాలధిర్నామ విశ్రుతః ॥ 3-137-45(21153)
స పుత్రశోకాదుద్విగ్రస్తపస్తేపే సుదుష్కరం।
భవేన్మమ సుతోఽమర్త్య ఇతితం లబ్ధవాంశ్చ సః ॥ 3-137-46(21154)
తస్య ప్రసాదో వై దేవైః కృతో న త్వమరైః సమః।
నామర్త్యో విద్యతే మర్త్యో నిమిత్తాయుర్భవిష్యతి ॥ 3-137-47(21155)
బాలధిరువాచ। 3-137-48x(2212)
యథేమే పర్వతాః శశ్వత్తిష్ఠంతి సురసత్తమాః।
తావజ్జీవేన్మం సుతో నిర్వాణముత మే మతః ॥ 3-137-48(21156)
భరద్వాజ ఉవాచ। 3-137-49x(2213)
తస్య పుత్రస్తదా జత్రే మేధావీ క్రోధనస్తదా।
స తు లబ్ధవరో దర్పాదృషీంశ్చైవావమన్యత ॥ 3-137-49(21157)
వికుర్వాణో మునీనాం చ వ్యచరత్స మహీమిమాం।
ఆససాద మహావీర్యం ధనుషాక్షం మనీషిణం ॥ 3-137-50(21158)
తస్యాపచక్రే మేధావీ తం శశాప స వీర్యవాన్।
భవ భస్మేతి చోక్తః స న భస్మ సమపద్యత ॥ 3-137-51(21159)
ధనుషాక్షస్తు తం దృష్ట్వా మేధావినమనామయం।
`మునిస్తత్కారణం జ్ఞాత్వా స్వయం మహిషరూపధృత్।
శృంగేణాద్రీనచలయత్తతోఽయంభస్మసాదభూత్' ॥ 3-137-52(21160)
నిమిత్తమస్య మహర్షిర్భేదయామాస పర్వతాన్।
స నిమిత్తే వినష్టే తు మమార సహసా శిశుః ॥ 3-137-53(21161)
తం మృతం పుత్రమాదాయ విలలాప తతః పితా ॥ 3-137-54(21162)
లాలప్యమానం తం దృష్ట్వా మునయః పరమార్తవత్।
ఊచుర్వేదవిదః సర్వై గాథాం యాం తాం నిబోధ మే ॥ 3-137-55(21163)
న దిష్టమర్థమత్యేతుమీశోఽమర్త్యః కథంచన।
మహర్షిర్భేదయామాస ధనుషాక్షో మహీధరాన్ ॥ 3-137-56(21164)
ఏవం లబ్ధ్వా వరాన్బాలా దర్పపూర్ణాస్తపస్వినః।
క్షిప్రమేవ వినశ్యంతి యథా న స్యాత్తథా భవాన్ ॥ 3-137-57(21165)
ఏష రైభ్యో మహావీర్యః పుత్రౌ చాస్య తథావిధౌ।
తం యథా పుత్ర నాభ్యేషి తథా కుర్యాస్త్వతంద్రితః ॥ 3-137-58(21166)
స హి క్రుద్ధః సమర్థస్త్వాం పుత్ర పీడయితుం రుషా।
రైభ్యశ్చాపి తపస్వీ చ కోపనశ్చ మహానృషిః ॥ 3-137-59(21167)
యవక్రీత ఉవాచ। 3-137-60x(2214)
ఏవ కరిష్యే మా తాపం తాత కార్షీః కథంచన।
యథా హి మే భవాన్మాన్యస్తథా రైభ్యః పితా మమ ॥ 3-137-60(21168)
లోమశ ఉవాచ। 3-137-61x(2215)
ఉక్త్వా స పితరం శ్లక్ష్ణ యవక్రీరకుతోభయః।
విప్రకుర్వన్నృషీనన్యానతుష్యత్పరయా ముదా ॥ 3-137-61(21169)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి సప్తత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 137 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-137-1 మధువిలేతి అష్టావకాంగసమీకరణాత్పూర్వం సమంగాయా ఏవ నామ మధువహానామేతి క.ధ. పాఠః ॥
3-137-3 అన్నం బ్రహ్మౌదనం అదితిః పుత్రకామా।
సాధ్యేభ్యో దేవేభ్యో బ్రహ్మౌదనమపచదితి శ్రుతేః ॥
3-137-4 అయశస్యాం అయశస్కరీం।
అసంశబ్ద్యాం అకీర్తనీయాం। అయశస్యామసహ్యాం చ అలక్ష్మీం ఇతి ధ. పాఠః ॥
3-137-14 ఇతరో భరద్వాజస్తపస్వ్యేవ నతు శిష్యాదిసంపన్నః।
కీర్తిర్బాల్యాత్ప్రభృతి భారత ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-137-20 సర్వజ్ఞానాని సర్వశాస్త్రాణి
3-137-22 విఘాతేన ఆత్మనాశనేన ॥
3-137-26 న ప్రతిభాస్యంతీతి నకారావృత్త్యా యోజ్యం ॥
3-137-46 అమర్త్యః అమర ఇత్యర్థః ॥
3-137-48 అక్షయాస్తన్నిమిత్తం మే సుతస్యాయుర్భవేర్ద్ధ్రువం। ఇతి ఝ. ధ. పాఠః ॥
3-137-52 నిమిత్తం పర్వతాన్భేదయామాసఖండయామాస ॥
3-137-55 దిష్టం దైవవిహితం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.